Lễ bán khoán cho cửa Phật, thánh
"Con ai mang gởi cửa thiền/Bởi vì khó vớt, khó nuôi mới đành..."
1. Tín ngưỡng Bán khoán là gì?
Bán khoán (hay Bán con cho Phật, Bán khoán cho Đức Thánh Trần) là một mỹ tục tâm linh dân gian vô cùng tinh tế. Khi một gia đình sinh con ra, nếu gặp trường hợp "giờ sinh khắc bản mệnh" (như giờ dạ đề, sinh vào ngày rằm mùng một) dẫn đến trẻ quấy khóc không ngớt, ốm đau thường xuyên hoặc cực kỳ khó nuôi, cha mẹ thường sẽ làm nghi lễ bán danh nghĩa đứa trẻ vào cửa Phật hoặc Thánh.
Đây không phải là sự mua bán vật chất, mà mang ý nghĩa nương nhờ thần uy, oai lực của các đấng bề trên để "trấn giữ" sinh mệnh, để ma quỷ vãng lai không dám quấy nhiễu đứa bé. Nhờ có Phật Thánh bảo mệnh, đứa trẻ sẽ dễ ăn, trộm vía mau lớn.
2. Khế ước tâm linh và Nghi thức Bán khoán
Thủ tục thường diễn ra tại chùa hoặc đền miếu linh thiêng. Người chủ bái thường viết một lá Khoán ước (Điệp sớ) ghi gõ họ tên, ngày tháng năm sinh của đứa bé xin dâng làm "con nuôi" cửa Thánh.
Bản khế ước sẽ được giữ lại tại miếu/chùa một bản và gia đạo mang một bản về cất cẩn thận dưới gối của đứa trẻ. Người đứng tên bán khoán có thể là cha mẹ, ông bà. Thời hạn "bán" thông thường là cho đến khi con đủ 12 tuổi (hết vòng tuần hoàn Thiên can) - lúc đó sẽ làm lễ Chuộc khoán để nhận lại con, hoặc nếu duyên mỏng thì bán khoán hết suốt vòng đời.
3. Lợi ích về mặt tâm lý và nuôi dạy
Ngoài đức tin tâm linh, việc bán khoán giải quyết một nút thắt lớn về tâm lý âu lo, sợ hãi cho những người làm cha làm mẹ lần đầu, hay những gia đình từng hiếm muộn nay đẻ được mụn con. Khi lòng tin vững vàng, tâm hồn thư thái, cha mẹ sẽ có sự ổn định sức khỏe tốt hơn để chăm sóc con trẻ, giúp bầu không khí gia đình trở nên bình an, trẻ vì thế vô hình chung cũng lớn lên khỏe mạnh, ít quấy khóc.