Lễ đầy tháng
"Uốn cây từ thuở còn non
Dạy con từ thuở con còn ngây thơ."
1. Ý nghĩa Lễ cúng Mụ (Đầy tháng)
Trong văn hóa tâm linh của người Việt, khi đứa bé sinh ra chào đời tròn 1 tháng (đối với bé gái lùi 2 ngày, bé trai lùi 1 ngày theo quan niệm dân gian "gái lùi hai, trai lùi một"), gia đình sẽ tổ chức lễ Đầy tháng. Đây là nghi thức quan trọng đánh dấu sự kết thúc thời kỳ ở cữ của người mẹ và chính thức trình báo, giới thiệu thành viên mới với họ hàng, làng xóm tiền nhân.
Lễ cúng Đầy tháng cốt yếu là để tạ ơn 12 Bà Mụ (Thập Nhị Tiên Nương) đã dày công nặn hình hài đứa trẻ từ lúc phôi thai và 3 Đức Ông (Bảo Sanh, Chú Sanh, Thánh Mẫu) đã che chở cho "mẹ tròn con vuông".
2. Lễ vật sắm sanh Cúng Đầy Tháng
Mâm cúng Bà Mụ thường được đặt ngoài sân hoặc phòng khách lớn, tuân thủ nguyên tắc số đếm liên quan đến 12 (đại diện cho 12 bà Mụ) và 1 (đại diện cho bà Chúa Đầu Thai).
- 12 chén chè nhỏ & 1 tô chè lớn (Bé trai thường cúng chè đậu trắng, bé gái cúng chè trôi nước).
- 12 đĩa xôi nhỏ & 1 đĩa xôi lớn (Thường là xôi gấc biểu tượng cho sự may mắn, hồng phát).
- 12 miếng trầu têm cánh phượng.
- 1 con gà trống luộc ngậm cành hoa, cháo, nến đỏ, rượu, và mâm ngũ quả tươi.
- Vàng mã, giấy tiền, áo giấy cúng Mụ.
3. Nghi thức Khai Hoa (Bắt miếng)
Sau khi nhang cháy quá nửa, một nghi thức vô cùng độc đáo diễn ra gọi là Khai hoa hay Bắt miếng. Người chủ lễ (hoặc bậc cao niên có phước đức) bế đứa trẻ trên tay, dùng một nhành hoa (thường là hoa điệp, hoa huệ) phẩy nhẹ vào miệng bé và đọc những lời chúc an lành:
"Mở miệng ra cho có bông, có hoa / Mở miệng ra cho kẻ thương, người nhớ / Mở miệng ra cho có bạc, có tiền..."
Đây là nguyện ước mong sau này đứa trẻ lớn lên sẽ có duyên ăn nói, phát ngôn từ tốn, được mọi người sủng ái và có cuộc đời êm ả, nhiều phước lộc.