Tiết Thanh Minh

"Thanh minh trong tiết tháng ba
Lễ là tảo mộ, hội là đạp thanh."

1. Ý nghĩa tiết Thanh Minh

Tiết Thanh Minh (Thanh: trong trẻo, Minh: sáng sủa) là một trong 24 tiết khí của năm, thường bắt đầu vào khoảng mùng 4 hoặc mùng 5 tháng 4 Dương lịch (thường rơi vào tháng 3 Âm lịch). Đây là thời điểm vạn vật sinh sôi, khí trời mát mẻ. Đối với người Việt, Thanh Minh là dịp lễ đặc biệt để con cháu quay về vun đắp cội nguồn, thể hiện đạo lý sâu sắc "Uống nước nhớ nguồn".

2. Lễ Tảo Mộ - Tu sửa chốn tâm linh

Hoạt động quan trọng nhất trong dịp này là Tảo Mộ. Con cháu trong dòng họ sẽ cùng nhau ra khu mộ của gia đình để làm cỏ, phát quang bụi rậm, đắp lại nấm đất (hoặc quét sơn, tút tát lại bia đá). Việc dọn dẹp sạch sẽ nơi an nghỉ của tổ tiên vừa là sự trân trọng âm phần, vừa ngăn chặn rắn rết, chuột bọ làm tổ quấy rối người đã khuất.

Lễ vật tảo mộ: Một mâm cúng đơn giản tại miếu Thổ thần (cai quản khu vực nghĩa trang) và một mâm cúng hoặc hương hoa, oản quả, xôi chè đặt trực tiếp trước bia mộ tổ tiên. Quan trọng nhất là thắp nhang, đốt chút vàng mã gọi là "tấm áo manh quần" gửi người dưới suối vàng.

3. Hội Đạp Thanh (Hành xuân)

Cùng với Lễ Tảo Mộ, người xưa còn kết hợp Hội Đạp Thanh (giẫm lên cỏ xanh). Vì thời tiết lúc này sinh khí dồi dào, nam thanh nữ tú thường nhân dịp ra ngoại ô tảo mộ để đi dạo, ngoạn cảnh mùa xuân, kết giao bạn bè và cùng nhau ngắm nhìn cỏ cây hoa lá. Ngày nay, dù hội Đạp Thanh không còn rõ rệt như thuở xưa, các gia đình vẫn thường tổ chức dã ngoại, ăn uống nhẹ nhàng ngay sau khi dọn dẹp phần mộ xong.

4. Kiêng kỵ khi đi Tảo Mộ

  • Trẻ nhỏ mầm non, phụ nữ có thai nên hạn chế ra nghĩa trang vì ở đây tích tụ nhiều hàn khí, âm khí nặng.
  • Không được giẫm đạp, ngồi lên hoặc phá hoại mồ mả của các gia đình xung quanh. Phải giữ thái độ nghiêm trang.
  • Không gọi tên thật của nhau quá to giữa nghĩa trang để tránh âm linh ghi nhớ.